Natuurlijke anticonceptie

Steeds meer mensen willen anticonceptie zonder hormonen. Naast het condoom, het koperspiraaltje en het pessarium kiezen sommigen voor een natuurlijke methode: je houdt bij wanneer je vruchtbaar bent en hebt op die dagen geen seks, of gebruikt dan een condoom. Op deze pagina lees je hoe dat werkt en hoe betrouwbaar het is.

Wanneer ben je vruchtbaar?

Je kunt zwanger worden vanaf ongeveer zeven dagen vóór tot twee dagen na je eisprong. Zaadcellen kunnen namelijk een aantal dagen in je lichaam overleven. Het lastige is dat je eisprong niet elke maand op dezelfde dag valt.

De methodes

• Kalendermethode: je houdt minstens drie maanden (liefst een jaar) bij hoe lang je cyclus duurt en berekent daarmee je vruchtbare dagen. Zie ook eisprong berekenen.
• Temperatuurmethode: je meet elke ochtend voor het opstaan je temperatuur. Na de eisprong is die 0,3 tot 0,5 graden hoger.
• Slijmmethode: rond de eisprong wordt de afscheiding helderder en draderiger, een beetje als rauw eiwit.
• Combinatie (symptothermale methode): temperatuur en afscheiding samen bijhouden. Dit is de betrouwbaarste natuurlijke methode.

En cyclusapps?

Er zijn veel apps die je vruchtbare dagen voorspellen. De meeste apps rekenen alleen met je cyclusduur en zijn als anticonceptie niet betrouwbaar. Een paar apps, zoals Natural Cycles, combineren je cyclus met je temperatuur en zijn als medisch hulpmiddel toegelaten. Ook bij zulke apps raken volgens de fabrikant zelf ongeveer 7 op de 100 gebruikers per jaar zwanger bij normaal gebruik.

Hoe betrouwbaar zijn natuurlijke methodes?

Natuurlijke methodes zijn veel minder betrouwbaar dan andere middelen. Zelfs als je het heel precies doet, raken meer dan 5 op de 100 vrouwen per jaar zwanger. In de praktijk is dat vaak nog meer: ongeveer 1 op de 4. Dat is tientallen keren zo vaak als bij de pil of een spiraaltje.

Natuurlijke methodes zijn niet geschikt als je een onregelmatige cyclus hebt, net bent bevallen, borstvoeding geeft, in de overgang bent of net gestopt bent met hormonale anticonceptie.

Terugtrekken

Bij terugtrekken (coïtus interruptus) trekt de man zijn penis uit de vagina voordat hij klaarkomt. Dit is geen betrouwbare methode: in de praktijk raakt ongeveer 1 op de 5 vrouwen per jaar zwanger, omdat er ook vóór het klaarkomen al zaadcellen vrij kunnen komen en het moment lastig in te schatten is.

Hormoonvrije alternatieven die wél betrouwbaar zijn

• Het koperspiraaltje: minder dan 1 op de 100 per jaar zwanger, en het werkt 5 tot 10 jaar. Zie spiraaltje.
• Het condoom: beschermt als enige ook tegen soa.
• Sterilisatie, als je zeker weet dat je geen kinderen (meer) wilt.

De informatie op deze pagina is algemeen en vervangt geen advies van een arts. Twijfel je welk middel bij jou past, of heb je klachten? Neem contact op met je huisarts of apotheek. Bijgewerkt in oktober 2026.